2 czerwca 2026 r. Komisarz Wyborczy w Wałbrzychu II potwierdził przyjęcie zawiadomienia złożonego przez grupę obywateli o zamiarze wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia referendum lokalnego w sprawie odwołania Burmistrza Miasta Kłodzka, Michała Piszko.
Czym jest referendum?
Według Słownika języka polskiego referendum to głosowanie w określonej sprawie, w którym biorą udział wszyscy obywatele mający czynne prawo wyborcze.
Referendum lokalne w sprawie odwołania burmistrza jest szczególną formą demokracji bezpośredniej, która umożliwia mieszkańcom gminy wyrażenie opinii na temat dalszego sprawowania funkcji przez organ wykonawczy samorządu. W drodze głosowania mieszkańcy decydują, czy burmistrz powinien zostać odwołany przed upływem kadencji. Wynik referendum jest wiążący, jeżeli spełnione zostaną warunki określone w przepisach prawa, w tym dotyczące frekwencji. Referendum tego rodzaju stanowi jedno z narzędzi społecznej kontroli nad działalnością władz samorządowych.
Jakie muszą być spełnione warunki ważności referendum w Kłodzku?
Aby referendum w sprawie odwołania Burmistrza Miasta Kłodzka było ważne, udział w głosowaniu musi wziąć co najmniej 5 186 mieszkańców. Próg ten wynika z przepisów ustawy o referendum lokalnym, zgodnie z którymi frekwencja musi osiągnąć poziom co najmniej 3/5 liczby osób uczestniczących w wyborze odwoływanego burmistrza. W wyborach samorządowych w 2024 r. wydano 8 643 ważnych kart do głosowania – ta liczba ma znaczenie dla referendum odwoławczego. Nadmieńmy, że Michała Piszko został wybrany w I turze uzyskując 5 478 głosów, co stanowiło 64,81% głosów na kandydata (oficjalne dane PKW link: https://samorzad2024.pkw.gov.pl/samorzad2024/pl/wbp/kandydat/3470488).
Kto finansuje referendum lokalne i jakie generuje wydatki?
Rozdział 7, art. 40 ust. 1 Ustawy o referendum lokalnym z dnia 15 września 2000 r. (Dz.U.2025.472 t.j.) stanowi jasno, że: „Koszty referendum pokrywa się z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, której dotyczy referendum. Nie dotyczy to czynności wykonywanych przez komisarza wyborczego”. Oznacza to, że finansowanie będzie pochodzić z lokalnych źródeł publicznych, a nie z budżetu państwa.
Na całkowite koszty przygotowania referendum składają się:
1. Koszty diet członków Miejskiej Komisji Wyborczej (MKW) oraz Obwodowych Komisji Wyborczych (OKW),
2. Koszty obsługi informatycznej, tj. operatorów przypisanych do każdej OKW,
3. Koszty organizacyjne przygotowania i przeprowadzenia referendum (w tym umowy zlecenia lub inne formy wynagrodzenia), na które składają się m.in.:
1) sporządzenie spisów wyborców,
2) wydruk kart do głosowania i obwieszczeń urzędowych,
3) obsługa techniczna zajmująca się m.in. obsługą OKW, dyżurami w dniu referendum, sporządzaniem umów zleceń, obsługą informatyczną MKW i operatorów, drukiem materiałów wyborczych, organizacją i dystrybucją materiałów zakupionych na potrzeby OKW, obsługą wyborców z niepełnosprawnościami, przygotowaniem głosowania korespondencyjnego, obsługą pełnomocnictw, sprawdzaniem lokali wyborczych, utrzymywaniem stałego kontaktu z instytucjami, w których mieszczą się lokale wyborcze, przeprowadzeniem szkoleń dla członków OKW, obsługą telefoniczną meldunków w dniu referendum oraz przygotowaniem list wypłat diet,
4) koszty transportu (dowóz osób z niepełnosprawnościami do lokali wyborczych w dniu referendum, rozwożenie wyposażenia, pakietów wyborczych i kart do głosowania, dowóz przewodniczących OKW po przeliczeniu kart i sporządzeniu protokołów oraz transport wyników do Krajowego Biura Wyborczego),
5) koszty obsługi lokali wyborczych,
6) wyposażenie i doposażenie lokali wyborczych (m.in. flagi, godło, parawany, urny, sukno, materiały biurowe itp.),
7) koszty eksploatacyjne transportu (paliwo),
8) obsługa budżetu i rozliczenie referendum,
4. Diety dla mężów zaufania.
Wymienione powyżej kwestie stanowią jedynie część czynności składających się na przeprowadzenie referendum.
Posługując się przykładem i wzorując na wyborach organizowanych w latach poprzednich, kalkulacja kosztów związanych z wypłatą zryczałtowanych diet dla członków OKW wyglądałaby następująco:
1. Miasto Kłodzko posiada 19 lokali wyborczych,
2. W składzie każdej komisji wyborczej zasiadało w większości 9 osób, co daje łącznie 171 osób:
● 19 przewodniczących – stawka 900 zł,
● 19 zastępców przewodniczących – stawka 800 zł,
● 133 członków – stawka 700 zł.
Przyjmując powyższe założenia, koszt samych diet członków OKW w hipotetycznym referendum lokalnym w Kłodzku wyniósłby nawet 125 400 zł. To jedynie część kosztów, które poniosłoby miasto. W praktyce całkowite wydatki związane z organizacją referendum mogłyby sięgnąć nawet około ćwierć miliona złotych.
Co ze znaczeniem stabilności władz samorządowych i konsekwencjami ewentualnego odwołania burmistrza?
W kontekście Kłodzka pojawiają się również głosy dotyczące znaczenia stabilności władz samorządowych dla realizacji rozpoczętych przedsięwzięć miejskich. Miasto prowadzi obecnie szereg działań związanych z odbudową po powodzi, inwestycjami infrastrukturalnymi oraz pozyskiwaniem środków zewnętrznych. Zdaniem części mieszkańców i samorządowców, ciągłość zarządzania może mieć znaczenie dla sprawnej realizacji rozpoczętych projektów oraz prowadzenia długofalowej polityki rozwoju miasta.
W przypadku skutecznego odwołania burmistrza przed końcem kadencji konieczne będzie przeprowadzenie procedur związanych z wyłonieniem nowego włodarza miasta. Do czasu wyboru i objęcia funkcji przez następcę gmina funkcjonuje w trybie przejściowym.
W Kłodzku, gdzie równolegle realizowane są inwestycje oraz działania związane z odbudową infrastruktury, zmiana kierownictwa może oznaczać okres reorganizacji pracy urzędu oraz konieczność przejęcia trwających projektów przez nowy zespół zarządzający.
Wnioski końcowe:
Referendum lokalne jest jednym z najważniejszych narzędzi demokracji bezpośredniej, jednak jego przeprowadzenie wiąże się z konkretnymi kosztami finansowymi, organizacyjnymi i społecznymi. W przypadku Kłodzka oznaczałoby ono zaangażowanie znacznych środków publicznych oraz administracji samorządowej w proces, którego rezultat nie jest przesądzony.
Warto pamiętać, że ewentualne odwołanie burmistrza przed końcem kadencji mogłoby oznaczać okres przejściowy w zarządzaniu miastem. W czasie, gdy Kłodzko realizuje ważne inwestycje i prowadzi działania związane z odbudową po powodzi, stabilność władz samorządowych może mieć istotne znaczenie dla sprawnej realizacji rozpoczętych projektów. Dlatego przed podjęciem decyzji warto zastanowić się, czy referendum w obecnych okolicznościach przyczyni się do rozwoju miasta, czy też przyniesie więcej kosztów i niepewności niż realnych korzyści.
